Hội họa Việt Nam thế kỷ 21 – Bài 11: Tác giả tên vần M

Hội họa Việt Nam thế kỷ 21 – Bài 11: Tác giả tên vần M
Diệp Minh Tâm
Tháng 12-2021

Các bài viết trong loạt bài này:

Ghi chú – Notice

Mở đầu

Hội họa Việt Nam thế kỷ 21 – Tác giả tên vần M

  1. [tựa đề không rõ] – Phan Thị Thanh Mai
  2. Hanoi old quarter – Lam Manh
  3. Sunshine in school yard – Lam Manh
  4. Tet Holiday – Lam Manh
  5. Bên ô cửa sổ, 2018 – Lâm Đức Mạnh
  6. Chiều thu Hà Nội, 2021 – Lâm Đức Mạnh
  7. Phố chợ chiều, 2018 – Lâm Đức Mạnh
  8. Phố mùa lá rụng, 2029 – Lâm Đức Mạnh
  9. Thu vàng, 2020 – Lâm Đức Mạnh
  10. [tựa đề không rõ] – Lâm Đức Mạnh
  11. Gia điệu sắc màu – Lê Minh
  12. Sắc màu hạnh phúc – Lê Minh
  13. Bé Phương, 1995 – Lê Thanh Minh
  14. Chiều tím, 2015 – Lê Văn Minh
  15. Vẻ đẹp sớm mai, 2020 – Lê Văn Minh
  16. Gia đình xích lô, 2013 – Mai Duy Minh
  17. Miền đất hứa, 2011 – Mai Duy Minh
  18. Phố đêm – Mai Duy Minh
  19. Tam Bạc, 2012 – Mai Duy Minh
  20. Phố Cầu Gỗ – Phạm Hoàng Minh
  21. Fishing boats – To Minh
  22. Bóng trăng và tuyết ma – Trương Hán Minh
  23. Đôi bạn – Trương Hán Minh
  24. Sánh đôi bên ao sen – Trương Hán Minh
  25. Thiên luân chi lạc – Trương Hán Minh
  26. [tựa đề không rõ A] – Trương Hán Minh
  27. [tựa đề không rõ B] – Trương Hán Minh
  28. [tựa đề không rõ C] – Trương Hán Minh
  29. [tựa đề không rõ D] – Trương Hán Minh
  30. [tựa đề không rõ E] – Trương Hán Minh
  31. Cây đời mãi xanh – Vũ Mười
  32. Chân dung nghệ sĩ Chí Tài – Việt Mỹ
  33. Chân dung rapper Đen Vâu – Việt Mỹ
  34. Chân dung danh hài Hoài Linh – Việt Mỹ

Sơ lược về các tác giả

Lam Manh
Lâm Đức Mạnh
Lê Minh
Lê Văn Minh
Mai Duy Minh
Tô Minh
Trương Hán Minh
Việt Mỹ

Nguồn tham khảo và đọc thêm

Ghi chú – Notice

Vì một số lý do, người tổng hợp cáo lỗi không thể xin phép tác giả các tư liệu và hình ảnh được sử dụng trong loạt bài này. Nếu bạn đọc xem qua loạt bài của tôi rồi cảm nhận sâu sắc về nền mỹ thuật của Việt Nam, thì cái tội sử dụng chất liệu mà không xin phép của người tổng hợp hẳn sẽ được dung thứ.

Due to various reasons, the compiler could not seek authors’ permission for the use of their materials and photographs in this treatise. If after going through this text, the readers have a deep sense toward Vietnamese arts, then I hope my plagiarism would be pardoned.

Ghi chú về tên tác giả và tựa đề tác phẩm: hai chi tiết này được ghi lại đúng theo nguồn, vì thế bạn có thể thấy tên người không dấu và tựa đề bằng ngoại văn.

Mở đầu

Người tổng hợp bài này không giỏi về thưởng lãm mỹ thuật và cũng không làm công việc sáng tác mỹ thuật ngoại trừ vài bức vẽ thời trung học được thầy dạy hội họa khen, lại càng không sưu tập tranh. Người tổng hợp chỉ có cảm nhận khi nhìn đến một số tác phẩm mỹ thuật, và cảm nhận là động lực trong việc giới thiệu các tác phẩm trong bài viết này. Tuy vậy, tiêu chí cảm nhận không phải là tất cả. Có một số tác phẩm tôi chưa thấy hay ở điểm nào nhưng vẫn đưa vào đây do sự đánh giá tích cực của chuyên gia, hoặc do giá bán mà tự nó cũng là thước đo cho sự đánh giá.

Vì thế mà bạn có thể thấy trong loạt bài này những tác phẩm mà bạn không thấy giá trị ra sao. Có lẽ dần dà xem thêm, tìm hiểu thêm, bạn sẽ nhận ra. Nhờ đó, bạn có cơ hội tham khảo các tác phẩm được đánh giá cao và, như tôi, có thể nâng tầm thưởng lãm.

Ngoài tiêu chí cảm nhận và sự đánh giá, việc chọn lựa tác phẩm để trình bày ở đây tùy thuộc vào việc tìm được thông tin và ảnh tranh có chất lượng dù tương đối. Có nghĩa là còn có tác phẩm khác có giá trị không kém nhưng người tổng hợp loạt bài này chưa được biết đến, hoặc chưa tìm được hình ảnh thích hợp.

Hội họa Việt Nam thế kỷ 21 – Tác giả tên vần M

Ghi chú: do sự giới hạn của phần mềm về kích thước ảnh, một số ảnh tác phẩm được cắt bớt như ghi rõ trong mỗi trường hợp. Người tổng hợp bài này không nghĩ làm như thế gây hại cho giá trị của tác phẩm, trái lại giúp độc giả thưởng lãm tác phẩm với chi tiết rõ nét hơn.

[tựa đề không rõ] – Phan Thị Thanh Mai

Tác phẩm đoạt Giải Nhất Triển lãm giao lưu nghệ thuật tranh, tượng quốc tế lần thứ 26 do Hiệp hội Giao lưu Mỹ thuật Quốc tế Hàn Quốc tổ chức năm 2019.

Tác phẩm của họa sĩ Phan Thị Thanh Mai thể hiện tình yêu thương mẹ con, được cho là vừa đẹp về hình thức, phong phú về kỹ thuật thể hiện.

Hanoi old quarter – Lam Manh

Bức Hanoi old quarter có kích thước 80 x 100 cm.

Nơi lưu giữ tác phẩm: Hanoi Art Gallery (có thể được bán bất kỳ lúc nào).

Sunshine in school yard – Lam Manh

Bức Sunshine in school yard là tranh sơn dầu trên toan, 85 x 80 cm.

Nơi lưu giữ tác phẩm: Hanoi Art Gallery (có thể được bán bất kỳ lúc nào).

Tet Holiday – Lam Manh

Tranh sơn dầu trên toan (canvas), 80 x 85 cm.

Nơi lưu giữ tác phẩm: Hanoi Art Gallery (có thể được bán bất kỳ lúc nào).

Bên ô cửa sổ, 2018 – Lâm Đức Mạnh

Bên ô cửa sổ (tựa đề tiếng Anh: By the window) là tranh sơn dầu, 60 x 100 cm.

Nơi lưu giữ tác phẩm: Phòng tranh online Orkid Art, có thể được bán bất kỳ lúc nào.

Chiều thu Hà Nội, 2021 – Lâm Đức Mạnh

Tranh sơn dầu theo phong cách hiện thực – art deco – ấn tượng, 100 x 160 cm.

Nơi lưu giữ tác phẩm: không rõ (Gallery online của Indochine Art đã bán).

Phố chợ chiều, 2018 – Lâm Đức Mạnh

Tranh sơn dầu, 80 x 100 cm.

Nơi lưu giữ tác phẩm: Phòng tranh online Orkid Art, có thể được bán bất kỳ lúc nào.

Phố mùa lá rụng, 2029 – Lâm Đức Mạnh

Tranh sơn dầu theo phong cách ấn tượng, 80 x 120 cm.

Nơi lưu giữ tác phẩm: không rõ (Gallery online của Indochine Art đã bán).

Thu vàng, 2020 – Lâm Đức Mạnh

Tranh sơn dầu, 23,6 x 19,7 cm.

Nơi lưu giữ tác phẩm: Phòng tranh online Orkid Art (có thể được bán bất kỳ lúc nào).

[tựa đề không rõ] – Lâm Đức Mạnh

Ảnh của bức tranh này xuất hiện trong bản tin thời sự về việc dùng ảnh của tranh hội họa để in trên áo dài mà không xin phép; nguồn tin không cho biết tranh tên gì và được vẽ năm nào.

Gia điệu sắc màu – Lê Minh

Sắc màu hạnh phúc – Lê Minh

Bé Phương, 1995 – Lê Thanh Minh

Ttranh sơn dầu, 60 x 45 cm.

Tác phẩm mang một tính chất khác với các chân dung khác vốn mang tính gợi tả. Ở tác phẩm này, chân dung nhân vật được khắc họa chân thực qua bút pháp tả thực. Từ hình thể, đường nét, đều màu sắc đều hiện thực. Tác phẩm cho ta thấy một bé gái với gương mặt bầu bĩnh, buộc tóc cao chỏm, đôi mắt mở to đang nhìn về người xem. Tác giả khéo léo cho người xem cảm giác chân thật khi nhìn vào tác phẩm.

Chiều tím, 2015 – Lê Văn Minh

Tranh sơn dầu, 80 x 120 cm.

Nơi lưu giữ tác phẩm: Phòng tranh online Orkid Art Orkid Art (có thể được bán bất kỳ lúc nào).

Vẻ đẹp sớm mai, 2020 – Lê Văn Minh

Vẻ đẹp sớm mai là tranh sơn dầu, 80 x 80 cm.

Nơi lưu giữ tác phẩm: Phòng tranh online Orkid Art Orkid Art (có thể được bán bất kỳ lúc nào).

Gia đình xích lô, 2013 – Mai Duy Minh

Tranh sơn dầu , 180 x 200 cm.

Bức tranh này đoạt Giải Nhất cuộc thi Nhiếp ảnh, Mỹ thuật về đề tài Hoa phượng và Thành phố Hoa phượng đỏ Hải Phòng 2013.

Miền đất hứa, 2011 – Mai Duy Minh

Nói đến họa sĩ Mai Duy Minh, nhiều người nghĩ đến bức Miền đất hứa này, là tranh sơn dầu có kích thước lớn: 200 x 540 cm.

Màu vàng ô-liu của bức siêu thực này tràn ngập các đối tượng trong tranh, với sắc độ dâng dần, từ mặt đất vàng xỉn lam lũ, lên tột cùng ước mơ là màu vàng trong của những ngón tay bưng bát cơm trắng ngà.

Duy Minh mất 2 năm 7 tháng để hoàn thành bức tranh Miền đất hứa với diện tích bề mặt lớn nhất trong hơn 10 năm vẽ tranh từ khi tốt nghiệp “Mỹ thuật Yết Kiêu” năm 1999. Tại sao lại là bức tranh lớn đến vậy? Minh thẳng thắn nói đó là vì ám ảnh của chính anh về chuyện cơm áo. Một thằng độc thân mà phải đi mượn từng đồng bạc để sống tạm. “Điều đó không phải là nỗi xấu hổ mà là ám ảnh”, Minh nhắc lại. (Phong Vân, 2011)

Minh chống lại nỗi xấu hổ ám ảnh đó bằng cách lánh xa tất cả bạn bè trong giới để lặng lẽ làm “tranh thị trường” trong vòng một năm rưỡi, cho đến khi có “đủ” với chính mình một khoản vật chất để tự thoát ra được cái ám ảnh kia.

Và rồi, Minh chỉ đau đáu với riêng bức tranh này để toàn tâm toàn ý với nó. Từ phác thảo trên giấy, trên toan, dập đi dập lại hàng chục lần. Từ chỗ có hàng trăm nhân vật đến chỗ chỉ có một chấm hình người giữa mênh mông không gian siêu thực. Một số lượng lớn sơn Rembrandt và dầu Lucas được sử dụng cho bức tranh này để giúp tác giả chấm dứt hoàn toàn cái ám ảnh đời sống kia. Minh dường như đã lặn sâu vào bên trong nỗi ám ảnh ấy để dựng lên thành trì đôi tay cầm bát cơm và đôi đũa. Kỹ thuật sơn dầu hoàn hảo đã giúp Minh đắc lực trong việc tạo nên một không gian siêu thực, một đôi tay khổng lồ gân guốc, lam lũ, vững chãi, già nua như chứa đựng trong đó ngàn vạn năm lịch sử, ngàn vạn câu chuyện về miếng cơm để sống hay sống vì miếng cơm… Đôi tay ám ảnh trở lại người xem, như buộc họ phải ngắm nhìn lại chính đôi tay của mình và suy ngẫm về điều Minh muốn nói…

Chỉ đôi tay ấy, bát ăn cơm và đôi đũa thôi đã là đủ cho bức tranh này, sức ám ảnh của chúng mạnh mẽ. Nhưng có lẽ, tác giả muốn kể ở đó một câu chuyện mang tính văn chương nữa thì phải, bắt đầu từ bên trái bức tranh với cái thuyền, cuốn sách và nhân vật quỳ mọp ở bên dưới thành trì đôi tay ấy. Một lối tư duy truyền thống về ngôn ngữ thị giác do muốn dẫn lối người xem chăng? Hy vọng không phải vậy, và những ám ảnh thị giác từ đôi bàn tay này, không gian này sẽ mở ra đa chiều cảm xúc và nhận hiểu cho mỗi người xem tranh.

Phố đêm – Mai Duy Minh

Phố đêm là tranh sơn dầu, 130 x 130 cm.

Tam Bạc, 2012 – Mai Duy Minh

Có khá nhiều tranh về quang cảnh khu Tam Bạc ở Hải Phòng, và đây là một ví dụ.

Tam Bạc trong tranh này là phố cổ Tam Bạc, nằm bên bờ sông Tam Bạc. Trước kia phố mang tên nhà tư sản Việt Nam chuyên ngành tàu biển là ông Bạch Thái Bưởi, sau đổi lại là phố Tam Bạc. Gốc phố có nhiều người Hoa sống và làm ăn. Giờ đây xuống Hải Phòng chơi, người ta không thể không nhẩn nha đi dọc phố cổ này và cảm giác trộn lẫn giữa phố cổ Hà Nội với phố cổ Hội An, với điểm đặc trưng là màu vàng của vôi nhà của những ngôi nhà lầu cũ.

Mai Duy Minh chọn một căn nhà lầu phố chợ trên phố này làm chủ thể cho bức tranh của ông. Nhà hai mặt tiền, cấu trúc mái nhọn kế mái bằng tạo lớp. Cửa sổ nhỏ và cao, sơn xanh đậm. Tường vôi vàng rất “phố cổ”.

Phố Cầu Gỗ – Phạm Hoàng Minh

Tranh sơn dầu trên toan theo phong cách tranh nghệ thuật, 120 x 150 cm.

Nơi lưu giữ tác phẩm: Nguyen Art Gallery (có thể đã được bán bất kỳ lúc nào).

Fishing boats – To Minh

Tranh sơn dầu, 120 x 140 cm.

Bóng trăng và tuyết ma – Trương Hán Minh

Đôi bạn – Trương Hán Minh

Sánh đôi bên ao sen Trương Hán Minh

Tranh thủy mặc được trưng bày trong triển lãm “Thái mặc niên hoa” (năm tháng mực màu) tháng 3-2020 tại Hội Mỹ thuật Tp HCM.

Bức tranh thể hiện kỹ thuật vẽ lá sen cách tân và đôi chim uyên ương đầy biểu cảm.

Thiên luân chi lạc – Trương Hán Minh

[tựa đề không rõ A] – Trương Hán Minh

[tựa đề không rõ B] – Trương Hán Minh

[tựa đề không rõ C] – Trương Hán Minh

[tựa đề không rõ D] – Trương Hán Minh

[tựa đề không rõ E] – Trương Hán Minh

Cây đời mãi xanh – Vũ Mười

Tranh được trưng bày trong triển lãm “Cây đời mãi xanh” tháng 7-2021 ở Sài Gòn.

Chân dung nghệ sĩ Chí Tài – Việt Mỹ

Họa sĩ Việt Mỹ tạo nên bức chân dung nghệ sĩ Chí Tài bằng cách dùng các cụm từ “Nghệ sĩ Chí Tài”, “vĩnh biệt chú”, “một đời cống hiến”… chồng lên nhau. Sau khi được hoàn thiện, bức chân dung khiến người xem ngỡ ngàng về độ chân thật.

Chân dung rapper Đen Vâu – Việt Mỹ

Bức chân dung Đen Vâu được xếp từ rất nhiều chữ “Đen”.

Chân dung danh hài Hoài Linh – Việt Mỹ

Sơ lược về các tác giả

Lam Manh

Họa sĩ Lam Manh (1972- ) chào đời tại Hà Nội, tốt nghiệp Khoa Hội họa Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam năm 1999.

Tranh của ông được lưu giữ trong các bộ sưu tập ở Anh Quốc, Hongkong, Indonesia, Malaysia, Mỹ, Nhật Bản, Pháp, Singapore

Lâm Đức Mạnh

Tranh Lâm Đức Mạnh chủ yếu thể hiện trên chất liệu sơn dầu vì với ông đây là chất liệu có sức biểu cảm phong phú hợp với cảm xúc mạnh mẽ của người nghệ sĩ. Phong cách sáng tác của Lâm Đức Mạnh chịu ảnh hưởng lớn từ các họa sĩ của trường phái ấn tượng như Monet và Bùi Xuân Phái. Chủ đề thiên nhiên là nguồn cảm hứng sáng tạo bất tận cho người họa sĩ. Lâm Đức Mạnh vẽ nhiều tranh phong cảnh về vùng đồng bằng Sông Hồng, quê hương ông. Đối với ông, đến với thiên nhiên là cách giải thoát cho đời sống tinh thần. (indochineart.vn)

Họa sĩ Lâm Đức Mạnh từng trưng bày tranh ở một số triển lãm cá nhân và triển lãm nhóm ở Việt Nam và Hàn Quốc, Hongkong, Mỹ, Nhật Bản, Singapore…

Lê Minh

Ghi chú: đừng nhầm với họa sĩ Lê Minh có tên thật là Lê Ngọc Minh (1937-2019), người vẽ nhiều truyện tranh lịch sử và vẽ tranh bìa cho sách võ hiệp Kim Dung.

Họa sĩ Lê Minh (1964- ) sinh tại Hà Nội., tốt nghiệp Trường Cao đẳng Sân khấu Sài Gòn năm 1992.

Qua những gì khơi gợi và cách thực hành nghệ thuật, ông được đánh giá là một họa sĩ chứa đầy tính ngẫu hứng và đa dạng trong các tác phẩm. Rất khó để khái quát phong cách nghệ thuật mà ông theo đuổi chỉ trong vài câu từ. Thế nhưng, nghệ thuật dù khó tính nhưng cũng rất cởi mở; chúng ta không cần phải mọi lúc tìm kiếm câu trả lời và “dán nhãn” định hình cho người nghệ sĩ nếu chính bản thân họ không muốn, hoặc cho rằng không cần thiết.

Lê Minh là một họa sĩ luôn nghiêm túc trong công việc đối thoại với nghệ thuật của mình. Sự tỉ mẩn đi tìm câu trả lời cho thế giới quan và nội tâm được đáp lại bằng khả năng nhìn nhận thực tại hết sức riêng biệt. Ông cũng là một người năng nổ và hăng say lao động nghệ thuật, khi liên tục có những triển lãm cá nhân và nhiều tác phẩm nổi bật trên thị trường Việt Nam lẫn quốc tế. (Như Lê, 2021)

Lê Văn Minh

Ghi chú: có một số tác phẩm ghi tác giả là Lê Minh, nhưng không phải Lê Minh ở trên.

Họa sĩ Lê Văn Minh (1981- ) sinh tại Ứng Hòa, Hà Nội, học tại Viện Đại Học Mở Hà Nội khoa tạo dáng công nghiệp chuyên ngành thiết kế đồ họa.

Ông bắt đầu vẽ tranh từ năm 2000 và theo học họa sĩ Đặng Khánh Tường tại quê hương.

Từ năm 2001 đến năm 2003, ông làm điêu khắc.

Năm 2005, họa sĩ Lê Văn Minh chuyên vẽ mảng tranh đồng quê vì đó là nơi ông trưởng thành.

Trải qua quá trình học hỏi và sáng tác về tranh đồng quê, ông tìm được ‘nhân duyên’ và sự liên kết với sen. Ông yêu những đầm sen ngay từ khi sen bắt đầu vòng tuần hoàn của sự sống, yêu những chiếc lá non, lá rách tả tơi và thực sự ông bị say đắm trước vẻ đẹp của những bông sen mong manh thơm ngát. Chính vì mối lương duyên đó, ông nghiên cứu và sáng tác tranh về chủ đề sen từ năm 2010. (orkidarts.com)

Mai Duy Minh

Họa sĩ Mai Duy Minh (1976- ) sinh tại Hải Phòng. Ông tốt nghiệp Cử nhân Nghệ thuật chuyên ngành Hội họa, hệ Đại học chính quy khóa 1994-1999, Trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội.

Họa sĩ Mai Duy Minh từng tham gia một số triển lãm kể từ khi ra trường.

Tô Minh

Họa sĩ To Minh (1937- ) sinh tại Sài Gòn. Tốt nghiệp Trường Mỹ thuật Sài Gòn khóa 1958-1960.

Từng tham gia triển lãm ở Sài Gòn năm 1964 (Triển lãm Mỹ thuật Tân Sửu) và 1974 (tại Thư viện Quốc gia).

Biển cả bao la rộng lớn từ xưa đến nay đã là một đề tài khơi gợi nhiều cảm xúc cho các thi sĩ, họa sĩ. Tô Minh cũng là một trong những họa sĩ Việt Nam khai thác thành công đề tài này. Đối với ông, biển cả không chỉ là một đề tài mà còn là quê hương của ông, vùng biển Phan Thiết. Chính vì thế, hình ảnh của biển, con người và cuộc sống của gắn liền với biển cả thường xuyên xuất hiện trong tranh của ông. Đặc điểm tranh Tô Minh là những đường “bay” mạnh mẽ mà điêu luyện kết hợp với lối sử dụng lớp sơn dày tạo cho tranh của ông có bề mặt gồ ghề chẳng những không thô thiển mà càng làm nổi bật lên hình ảnh trong tranh. Thông qua tranh của mình, họa sĩ Tô Minh luôn muốn truyền tải một cuộc sống chân thực, bình dị mà yên bình của những con người của biển.

Trương Hán Minh

Nhắc đến dòng tranh thủy mặc tại Việt Nam, công chúng mỹ thuật đều biết đến danh tiếng của họa sĩ Trương Hán Minh (1951-2021). Thật ra, ông không chỉ nổi tiếng ở Việt Nam mà gần đây còn được xếp vào top những danh họa thủy mặc của thế giới.

Họa sĩ Trương Hán Minh sinh tại Chợ Lớn. Từ nhỏ Trương Hán Minh đã rất yêu thích hội họa, bộc lộ năng khiếu rất sớm qua những nét vẽ. Ngay từ thời tiểu học, trong tập vở của ông đầy những hình vẽ nguệch ngoạc hoa lá chim muông. Năm 17 tuổi, Trương Hán Minh may mắn được thọ giáo họa sĩ Lương Thiếu Hằng, người từ Hồng Kông sang Việt Nam mở Trường Tư thục Nghệ Uyển Đông Phương (1966) nhằm mục đích quảng bá dòng tranh thủy mặc cách tân thuộc họa phái Lĩnh Nam mà sư tổ là họa sĩ Triệu Thiếu Ngang.

Họa sĩ Trương Hán Minh để lại một di sản gần 6.000 bức tranh thủy mặc và thư pháp. Trong di sản đó, ông thành công hơn với việc vẽ các loài hoa như mẫu đơn, mai, lan, cúc, trúc, đào… đặc biệt là hoa mẫu đơn chiếm số lượng lớn.

Theo họa sĩ Trương Hán Minh, tranh thủy mặc gồm 5 yếu tố: bút, mực, hình, màu, thơ. Bút là bút pháp. Mực là chất liệu mực (mực khô, mực nhuận). Hình là hình dạng mình muốn vẽ. Bố cục và màu sắc phải hài hòa, tươi đẹp, mát mẻ, cho người xem cảm giác tươi vui, màu sắc gần gũi, dễ chịu. Cái quan trọng nhất là cái thần, đó là cái thần thái, thần sắc làm nên sức sống của sự vật, đối tượng. Mình vẽ phải xuất thần thì tranh mới sống động. Có sống động mới hấp dẫn người xem. (Nguyễn Thanh Bình, 2021)

Muốn vẽ thủy mặc phải khổ luyện thuần thục mới đạt được Tâm bút hợp nhất.

Ví dụ, để vẽ con chim, mình phải luyện vẽ hàng ngàn con chim thuần thục đến mức muốn vẽ từ đầu, cánh, đuôi hay từ bất kỳ bộ phận nào trước đều được. Muốn được như vậy, phải dày công quan sát kỹ đối tượng, như quan sát chim ăn, hót, rỉa mồi, dang cánh,… Khi đã thuộc những chi tiết động tác của con chim đến một mức độ, chỉ cần cầm cọ phóng bút là có thể vẽ ra con chim trong nhiều tư thế. Không chỉ thế, còn phải tìm hiểu ý nghĩa biểu trưng của từng con vật, loài hoa,… gắn liền với văn hóa truyền thống.

Chẳng hạn, hoa mẫu đơn được xem là thiên hương quốc sắc; mai thạch tượng trưng cho phẩm giá cao quý và ý chí, được nhân hóa; trúc được ví với người quân tử, tượng trưng cho sự ngay thẳng, bất khuất; lan được coi như mỹ nhân; đá tượng trưng cho trường thọ, ý chí…

Hai câu thơ dưới đây thường được Trương Hán Minh sử dụng trong nhiều bức tranh (Lý Đợi, 2021):

Niên niên xứ xứ hữu xuân phong
Khai xuất chi đào đệ nhất hương.

Nghĩa:

Hàng năm hoa xuân nở khắp nơi
Nhưng tỏa hương nhất vẫn là mẫu đơn.

Trong mảng tranh sơn thủy, ông thể hiện tình yêu pha lẫn với cảm xúc tự hào về nét đẹp của phong cảnh Việt Nam qua những bức vẽ phong cảnh Vịnh Hạ Long, Hồ Gươm, ruộng bậc thang, Cầu Tràng Tiền – Huế, những thác nước ở Đà Lạt, rừng đước Cà Mau…

Mảng tranh về hoa sen, một loài hoa rất quen thuộc và có ý nghĩa biểu trưng với người Việt Nam cũng được ông dày công nghiên cứu và thể hiện với bút pháp biến hóa đa dạng, sống động.Trôi trong cõi tranh thủy mặc của Trương Hán Minh, mỗi người xem, tùy theo trường liên tưởng thẩm mỹ và vốn trải nghiệm riêng của mình, có thể có những ấn tượng không giống nhau. Nhưng cảm giác chung khi xem tranh của ông, dù vẽ cảnh sơn thủy, hoa điểu đều toát lên tình yêu thiên nhiên, ca ngợi những khí chất cao đẹp, vừa tiếp nối di dưỡng được truyền thống thủy mặc cổ điển, vừa có những tìm tòi phá cách mang hơi hướng hiện đại. Trong mỗi đề tài tưởng chừng như quen thuộc, họa sĩ vẫn tỏ rõ sự phong phú của tâm hồn, bản lĩnh trải nghiệm của mình qua những cách nhìn riêng đầy chất thơ với bút pháp thuần thục. (Nguyễn Thanh Bình, 2021)

Từ năm 1977 cho đến năm 2020, Nghệ nhân Nhân dân họa sĩ Trương Hán Minh bán và gửi đấu giá thành công gần 250 bức tranh thủy mặc vì thiện nguyện, đóng góp cho cộng đồng hơn 10 tỷ đồng.

Việt Mỹ

Việt Mỹ (1966- ) có tên thật là Nguyễn Văn Mỹ, quê ở Đà Nẵng. Anh trở nên nổi tiếng nhanh chóng trên các trang mạng xã hội nhờ vào những clip vẽ tranh đặc biệt: vẽ chân dung bằng kỹ thuật ”chữ chồng chữ”, nét rối, hình tròn, hình tam giác xếp chồng lên nhau…

Luôn yêu thích sự sáng tạo và dành tình yêu đặc biệt cho những ngôi sao nổi tiếng nên Việt Mỹ đã thực hiện các bức tranh chân dung của một vài nghệ sĩ trong nước như Hoài Linh, Trấn Thành, Hương Giang,… và nghệ sĩ quốc tế như Chadwick Boseman, nhóm nhạc Blackpink, nhóm nhạc BTS. Những bức vẽ thường rất kỳ công bởi những nét chữ chồng lên nhau hay các tổ hợp hình tam giác đan xen tạo thành một tác phẩm chân dung hoàn thiện.

Năm 2012, khi thi trượt kỳ thi chuyển cấp lên lớp 10, Việt Mỹ quyết định dừng lại việc học để làm nhân viên giữ xe tại Trường ĐH Bách Khoa Đà Nẵng. Sau thời gian được tiếp xúc với những sinh viên học ngành kiến trúc của Trường ĐH Bách khoa Đà Nẵng, Mỹ dần nhận ra niềm đam mê tiềm ẩn. Chàng trai yêu hội họa tìm đến những nghệ sĩ vẽ tranh đường phố để học hỏi những kiến thức cơ bản rồi tự mày mò các clip trên Youtube để học. Sau 3 ngày, Mỹ đã ra ngồi ở các góc phố với mong muốn vẽ tranh miễn phí cho khách du lịch để thực hành những kỹ năng đã được học. Những ngày tháng vẽ tranh đường phố giúp chàng trai này tích lũy thêm kinh nghiệm. Có thời điểm Mỹ kiếm được từ 30 đến 40 triệu mỗi tháng bằng việc đi vẽ tranh.

Sau khoảng 4 năm kiếm được nguồn thu nhập ổn định từ việc vẽ tranh, đến năm 2016 Mỹ gặp nhiều khó khăn hơn nên quyết định dừng lại.

Hè 2017, Việt Mỹ quyết định vào Tp HCM học xăm hình và bắt đầu kiếm được tiền với nghề này. Nhưng đến đầu năm 2020, do ảnh hưởng của dịch Covid -19 nên tiệm xăm của Mỹ phải đóng cửa vì khó khăn trong việc tìm kiếm khách hàng. Chàng trai 9x lại tiếp tục niềm đam mê với nghề thuật bằng cách nhận vẽ chân dung cho khách hàng . Hiện tại công việc ổn định hơn vì Mỹ luôn mang tư duy mới mẻ của mình vào công việc và sáng tạo ra nhiều cách vẽ chân dung độc đáo.

Nguồn tham khảo và đọc thêm

Lý Đợi (2021). Vĩnh biệt họa sĩ Trương Hán Minh: Hoa mẫu đơn sẽ còn ngát hương dài lâu. https://www.phunuonline.com.vn/vinh-biet-hoa-si-truong-han-minh-hoa-mau-don-se-con-ngat-huong-dai-lau-a1446487.html

Nguyễn Thanh Bình (2021). Họa sĩ Trương Hán Minh qua đời – đóa sen ngời trong dòng tranh thủy mặc. https://doanhnhanplus.vn/hoa-si-truong-han-minh-qua-doi-doa-sen-ngoi-trong-dong-tranh-thuy-mac-566551.html

Như Lê (2021). Họa sĩ Lê Minh – từ phong cảnh ngẫu hứng đến trừu tượng. https://nguoidothi.net.vn/hoa-si-le-minh-tu-phong-canh-ngau-hung-den-truu-tuong-27271.html

Phạm Công Luận (2019). Họa sĩ Nguyễn Văn Minh và bức Bình Ngô đại cáo. http://tapchimythuat.vn/my-thuat-hien-dai-viet-nam/hoa-si-nguyen-van-minh-va-buc-binh-ngo-dai-cao/

Phong Vân (2011). Ngợp với tranh “bát cơm, đôi đũa”. https://thethaovanhoa.vn/van-hoa/ngop-voi-tranh-bat-com-doi-dua-n20111018092736178.htm

* * *

Ghi chú: Bài này vẫn còn mở, sẽ được cập nhật khi có thêm thông tin.

___________________________
Diệp Minh Tâm, tháng 12-2021

14 thoughts on “Hội họa Việt Nam thế kỷ 21 – Bài 11: Tác giả tên vần M

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s